ქართული ანბანის სკულპტურა

ქართული ანბანის სამი სახეობა

 

საუკუნეების განმავლობაში ქართულმა დამწერლობამ გარკვეული ტრანსფორმაცია განიცადა და   მის განვითარებაში სამ სხვადასხვა საფეხურს გამოყოფენ. ესენია: ასომთავრული, ნუსხურ-ხუცური და მხედრული.  (შევნიშნავთ, რომ მე-17 საუკუნეში საქართველოში  შვიდი ანბანი ყოფილა გავრცელებული, თუმცა უმნიშვნელო განსხვავებები, რომლებიც ამ ანბანებს ჰქონდათ - სამ ძირითად ანბანზე დაიყვანება.)

როგორც აღინიშნა,  საქართველოში ანბანის შექმნა და მისი  განვითარება ქურუმებს და საეკლესიო მოღვაწეებს ეკუთვნით, ისინი იყვნენ ასეთი ცოდნის მატარებლები. თავდაპირველად გამოიყენებოდა საეკლესიო ნაწერებში. თითო ასო აგებულია ორი ფორმისგან—წრისგან და სწორი ხაზისგან.წრეები და ხაზები ყოველთვის მართი კუთხით კავშირდებიან,

ქართული ანბანის    წარმოდგენილ  სკულპტურაში  ანბანის სამი სახეობა გაერთიანებულია   ერთ კომპოზიციად.  სკულპტურა  წარმოადგენს სამკუთხა ფორმის  ძვრფასი ჯიშის ხისგან დამზადებულ  ჩარჩოს ზომებით  23*11 სმ  (ნახ.3დ), რომელზეც ამოკვეთილია სამივე სახის ანბანი:

პირველ  მხარეზე:  ამოკვეთილია  თანამედროვე მხედრული ანბანი და სტიკერით გაწყობილი თანამედროვე  საქართველოს რუკა ქართული დროშით, წარწერით „საქართველო“ ქართულ და ინგლისურ ენებზე, საქართველოს გერბი.
მეორე  მხარეზე:  ამოკვეთილია ასომთავრული ანბანი,  საქართველოს რუკა, შესრულებული წარწერაით,   „ოდესმე დიდი ყოფილა საქართველო“ (პოეტი მურმან ლებანიძე), წარწერა „საქართველო“ ასომთავრული  და ინგლისური ანბანით.

მესამე  მხარეზე: ამოკვეთილია  ნუსხური  ხუცური ანბანი,   წარწერა საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს ინიციატივით, ქართული ანბანის სამ სახეობას – ასომთავრულს, ნუსხურსა და მხედრულს, 2015 წლის მარტში არამატერიალური ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა სახელწოდებით, „ქართული ანბანის სამი სახეობის ცოცხალი კულტურა“

,„2016 წლის 30 ნოემბერს კი იუნესკომ კაცობრიობის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით ნუსხაში შეიტანა   სახელწადებით : „ქართული ანბანის სამი სახეობის ცოცხალი კულტურა“

ქართული ანბანის სკულპტურის  ზედა მხარეს  შესრულებულია წარწერა: ქართული ანბანი“, GEORGIAN   ALPHAABET”, Грузинский алфабет.  სკულპტურა მთავრდება მოოქროვილი დიადემით და მასში  ჩაშენებული  ასევე მოოქროვილი ბოლნური??? ჯვრით.   ნიშნად ქართული ანბანისა და ქრისტიანული  მართლმადიდებლური რელიგიისადმი    უდიდესი  პატივისცემისა.

სამივე ქართული ანბანი და და მწერლობა წარმოადგენს საქართველოს ყველა კუთხის (ქართლი, კახეთი, იმერეთი, გურია,  სამეგრელო, რაჭა, ლეჩხუმი, სვანეთი, მესხეთ-ჯავახეთი, ლაზეთი -  საკუთრებას და საქართველოს კონსტიტუციით მინიჭებული აქვს  საქართველოს სახელმწიფო ენის სტატუსი  აფხაზურ ენასთან ერთად.

საქართველოს ტერიტორიაზე ქართულთან ერთად რამოდენიმე სალაპარაკო ენაა:
ესენია ქართული ენები (მეგრული, ლაზური, სვანური-ძირითადად სამეგრელოსა და სვანეთის რეგიონებში, აფხაზური-ძირითადად აფხაზეთის ტერიტორიაზე). ქართულ ენაზე ლაპარაკობს 5 მილიონი ადამიანი.

დასასრულს გვინდა მოვიყვანოთ  ამონარიდი იოანე-ზოსიმეს  (X საუკუნის ქართველი სასულიერო მწერალი, ჰიმნოგრაფი, მთარგმენლი.  მოღვაწეობდა პალესტინაში, ჯერ საბაწმიდის ლავრაში, ხოლო შემდეგ, X საუკუნის 70-იანი წლებიდან, სინას მთაზე) თხზულებიდან ” ქებაჲ და დიდებაჲ ქართულისა ენისაჲ“ ( „ქებაი და დიდებაი ქართულისა ენისაი“): „დამარხულ არს ენაჲ ქართული დღემდე მეორედ მოსვლისა მესიისა საწამებელად. რათა ყოველსა ენასა ღმერთმან ამხილოს ამით ენითა“  („ენა“-ძველ ქართულში, ისევე როგორც სხვა ძველ ენებში, მხოლოდ ენას კი არ ნიშნავდა, არამედ ხალხს, ეროვნებას, მოდგმას).

ქართული ანბანის სკულპტურა შესრულებულია  იმ   იდეით  და  სულისკვეთებით,რომ ის შემეცნებითი-პატრიოტული ღირებულებით გამოირჩეოდეს,რადგან, ქართული კულტურა მსოფლიო კულტურის საგანძურის  უმნიშვნელოვანესი შემადგენელი ნაწილია. ქართველებს მისი სახით საამაყო მემკვიდრეობა გაგვაჩნია.  ვფიქრობთ, რომ  ქართული ენის სკულპტურა ხელს შეუწყობს ქართული ანბანის და ენის პოპულარიზაციას, განსაკუთრებით კი დააინტერესებს ახალგაზრდებს  საქართველოს სკოლებსა და უმაღლე სასწავლებლებში. მიმართული იქნება  ჩვენს ქვეყანაში და  უცხოეთში,   ქართული ენისადმი ინტერესის გაღვივებისაკენ.